Zakon karmelitański należy do zakonów maryjnych. Założony został dla szerzenia czci Matki Boskiej i jest Jej całkowicie poświęcony. Zakonnicy nazywają się "Braćmi Najśw. Maryi Panny z Góry Karmel". Starożytna i urzędowa nazwa zakonu brzmi: "Ordo Fratrum Bea t issi-mae Virginis Mariae de Monte Carmelo". Matka Boska zajmuje centralną pozycję w życiu zakonu. Duchowe życie Karmelu jest inspirowane przez Maryję i maryjne w swoich początkach, tradycji, nazwie, modlitwie oraz apostolstwie. Pierwsi eremici na Górze Karmel w Palestynie uważali Matkę Boską za swoją Patronkę, Królową, Matkę i fundatorkę w znaczeniu duchowym.
Karmelici widzieli w Maryi Matkę, dającą życie zakonowi, który całkowicie do Niej należy. Cała jego egzystencja sprowadza się do czci i naśladowania Maryi przez całkowite poświęcenie i oddanie się Bogu przez Maryję na mocy profesji zakonnej i przywileju szkaplerza św. Od XII I w. zakonnicy składali swą profesję "Bogu i błogosławionej Maryi". Przez swe śluby karmelita poświęcił się na służbę Maryi ofiarując Jej życie, z obowiązkem czci i pokornej służby.
Ten program szkoły karmelitańskich mariologów doby średniowiecza i renesansu utrwalony został w czasach nowożytnych w traktacie O.Michała od św.Augustyna (van Ballaerta) "De vita Mariaeformi et mariana in Maria Propter Mariam". Autor ukazał w nim życie maryjne Karmelu w formie ścisłego wykładu teologicznego.
Mieszkańcy klasztoru św .Eliasza usiłowali wiernie zachować w codziennym życiu ogólne normy życia maryjnego w Karmelu, a przez swoją specyfikę klasztoru najpierw pustelniczego a później kontemplatywno—czynnego pozostawili trwałe ślady intensywnej i autentycznej miłości do Matki Boskiej. W dziejach tego kultu można rozróżnić trzy okresy:
A. Okres od 1657 do 1805 r
B. Od zniesienia życia eremickiego do reformy klasztoru w 1880 r.
C. Od reformy klasztoru do koronacji obrazu
D. Koronacja Obrazu Matki Bożej
A. Okres od 1657 do 1805 r.
W tym okresie klasztor był eremem. Styl jego życia określały specjalne przepisy-instrukcje dla eremitów. Kościół objęty papieską klauzurą zarezerwowany był dla samych pustelników. Oni to wielką czcią otaczali ołtarz Matki Boskiej Szkaplerznej. Każdy z ojców i braci przybywając na ćwiczenia duchowe do pustelni, polecał się tutaj Królowej i Matce Karmelu. Ona była dla nich ideałem świętości, wspaniałym wzorem kontemplacji Słowa Wcielonego i zjednoczenia się z Nim. Na Jej ręce składali i odnawiali swe śluby zakonne. Trzy razy dziennie, na odgłos dzwonu z wieży klasztornej, dołączały się i wtórowały sygnaturki z poszczególnych pustelni, niosąc pozdrowienie anielskie i przypominając największe wydarzenie, że "Anioł Pański zwiastował Pannie Maryi ... I poczęła z Ducha Świętego". O ile przepisy liturgiczne na to zezwalały, pustelnicy codziennie odprawiali wotywę o Niepokalanym Poczęciu NMP lub inną wotywę maryjną, w ramach wieczystej obligacji względem fundatorki eremu — Agnieszki z Tęczyńskich Firlejowej. Zobowiązała ona pustelników do odprawiania codziennie trzech mszy św. po wieczne czasy, z których jedna miała być wotywa o Niepokalanym Poczęciu NMP w jej intencjach. Codziennie też o godz. 14 zakonnicy odmawiali litanię loretańską do Najśw. Maryi Panny, a po Komplecie (modlitwie na zakończenie dnia) wieczorem i Jutrzni po północy przybywali przed ołtarz na osobiste spotkania z Niebieską Matką. W każdą sobotę (ż wyjątkiem świąt obowiązkowych) odprawiano tutaj mszę św. śpiewaną o Matce Boskiej Szkaplerznej z paleniem kadzidła. Również w we wszystkie święta maryjne i dni dopuszczające odprawianie mszy wotywnych sprawowano przy tym ołtarzu Eucharystyczną Ofiarę. Cztery razy w roku zakonnicy odmawiali oficjum i celebrowali mszę św. o Imieniu NMP, jako wotum wdzięczności za wiedeńską wiktorię nad muzułmanami, odniesioną pod dowództwem króla Jana Sobieskiego. Obowiązkowo w każdą sobotę i wigilie świąt Matki Boskiej o godz. 17 zbierali się w białych płaszczach w zakrystii i wychodzili z zapalonymi świecami przed ołtarz Maryi dla odśpiewania antyfony Salve Regina. W dniu 28 maja 1678 r. wizytator generalny O.Damian od św .Tomasza zobowiązał braci ekonomów z Siedlca i Paczółtowic do stawienia się w konwencie na każde śpiewane Salve Regina, pod sankcją kary usunięcia z eremu.
O intensywnym kulcie Matki Boskiej w życiu pustelników świadczą zachowane z tego okresu konferencje — duchowe kolacje, sentencje, modlitwy oraz ikonografia.
1. Konferencje — duchowe kolacje
O głębi życia duchowego eremitów świadczą zachowane w archiwum konferencje o modlitwie i kontemplacji o.Celestyna od Ducha Świętego, przeora tegoż klasztoru w latach 1649-1652. Wygłaszał je całej wspólnocie w czasie domowych kapituł. Komentując karmelitań-ską regułę omawiał sens i cel życia w pustelni, o obowiązku samotności i przebywania w celach, o kontemplacji i rozważaniu Słowa Bożego.
Z XVII i XVIII w. zachowały się też księgi (protokoły) zwyczajnych i nadzwyczajnych kolacji duchowych. Były to kolokwia na ustalony temat z teologii życia duchowego, dogmatyki, etyki, liturgii lub hagiografii. Kolacje zwyczajne odbywały się co dwa tygodnie a nadzwyczajne z okazji świąt i uroczystości. Zachowane protokoły uderzają głębią i znajomością prawd mariologicznych podejmowanych w dyskusji z okazji uroczystości Matki Boskiej Gromnicznej, Zwiastowania, Matki Boskiej Szkaplerznej, Narodzenia, Wniebowzięcia i Niepokalanego Poczęcia NMP.
W podręcznym zbiorze ascetycznych traktatów (rkps 55), pozostałym po pustelnikach klasztoru w Czernej z XVII w. znajdują się bardzo cenne ćwiczenia duchowe na 10 dni o Jana Marii od św Józefa (Centu-rioniego) pt. "Exercitia pro renowanda anima in devotione erga glorio-sissimam Virginem Mariani", czyli ćwiczenia duchowe dla odnowienia pobożności duszy względem najchwalebniejszej Dziewicy Maryi. Ten podręcznik życia duchowego był używany przez kilka pokoleń i stanowi ważne świadectwo dynamicznego życia w eremie. 10 dniowe rekolekcje mające na celu odnowienie pobożności względem Matki Bożej, w swych rozważaniach ukazują rolę Maryi w ekonomii odkupienia, prawdy dogmatyczne, przywileje i Jej cnoty. Ćwiczenia wprowadzają duszę w życie maryjne przez kontemplację piękna Jej duszy, ozdobionej przywilejami i łaskami Ducha świętego oraz "pełnej łaski". Owocem tej pobożności ma być oddanie się Maryi, naśladowanie Jej cnót i wierności Bogu, a przy Jej pomocy zjednoczenie z Jezusem.
Do odprawiania tych rekolekcji najlepiej nadawał się eremitarz Matki Boskiej Wniebowziętej, usytuowany na najwyższym stoku wzniesienia naprzeciw klasztoru.
2. Sentencje
W karmelitańskich klasztorach istnieje do tej pory zwyczaj głoszenia przez jednego z braci (pulsatora) sentencji po odmówieniu wieczornej modlitwy przez zakonników. Po ukończeniu modlitw w chórze zakonnym, pulsator domowy dzwonkiem ogłasza czas ścisłego milczenia. Zakonnicy udają, się do swoich cel a pulsator po kilku minutach klęcząc na korytarzu trzy razy daje znak kołatką. Wówczas wszyscy zakonnicy klękają na progu swego mieszkania, słuchając wygłaszanej sentencji przez pulsatora. Jest to krótkie wezwanie do refleksji, zazwyczaj cytat z Pisma św. lub z pism Ojców Kościoła, zawierający głęboką myśl, odpowiednią na dany dzień lub liturgiczne święto. Z kolei przełożony domu podchodzi do każdego zakonnika błogosławi mu i jego celę na noc.
W archiwum klasztoru zachowało się kilka zbiorów takich sentencji z XVII i XVIII w. Wśród nich jest bogaty wybór głębokich sentencji na wszystkie święta i uroczystości Matki Boskiej w ciągu całego roku.
3. Modlitwy do Matki Boskiej
Teologiczna zasada "Lex orandi est lex credendi" w pełni tutaj się weryfikuje. Oprócz liturgicznych modlitw (brewiarz, mszał, liturgiczny manuał, antyfonarz) zachowały się w prywatnych zbiorach pustelników nabożeństwa i modlitwy do Matki Boskiej. Tchną one głębią teologicznej treści i wielką miłością do Maryi. Oprócz różańca, litanii loretańskiej, nowenn uderzają pięknym "Pozdrowienia Najśw. Maryi Pan-ny" i "Parafraza anielskiego pozdrowienia". Pustelnicy odmawiali również modlitwy do Matki Bożej Ludwika Blosjusza, zaczynającej się od słów "Miserere mei Domina" i św. Bernarda: "Per Te accessum habea-mus". Znali też hymn do Matki Boskiej pap. Innocentego III, zaczynający się od słów:
"Ave mundi spes Maria,
Ave mitis, ave pia,
Ave cantate piena.
Virgo dulcis et serena" (rkps 7).
4. Ikonografia świadectwem kultu
Mieszkańcy eremu w Czernej zgodnie z nauką Arnolda Bostiusza i instrukcjami zakonu, ustawicznie żyli w obecności Maryi, spoglądając na Jej wyobrażenia, umieszczone prawie we wszystkich pomieszczeniach klasztoru. To bogate życie maryjne eremu znalazło swój wyraz w plastyce, a szczególnie w malarstwie i grafice. Oprócz przedstawień maryjnych w kościele wokół ołtarza Matki Boskiej Szkaplerznej, klasztor posiadał w XVIII w. cały szereg sztalugowych obrazów, malowanych techniką olejną na płótnie, drewnianych płytach i miedzianej blasze oraz bogaty zbiór grafiki na pergaminie i papierze. Inwentarze klasztoru wymieniają około 40 obrazów ze scenami maryjnymi.
Spośród grafiki na szczególną uwagę zasługuje pokaźny zbiór miedziorytów na pergaminie z XVII w., kolorowanych i precyzyjnie deko rowanych suchymi kwiatami przez miejscowych pustelników. Cały zbiór liczy ok. 100 miniaturowych miedziorytów, odkrytych pod wiązaniami dachowymi, w czasie restauracji klasztoru. Treść zbioru stanowią sceny z życia Chrystusa, Matki Boskiej, św. Józefa i świętych. W większości miedzioryty sygnowane są podpisem rytownika T.Mer-lena i P. Van Lisebettena, działających w poł.XVII w. w Niderlandach.
Wielkie bogactwo założeń ideowych maryjnej ikonografii w Czernej stanowi potwierdzenie intensywnego kultu, zażyłości i pełnego oddania się Matce Boskiej, mieszkańców eremu w XVII i XVIII w.
Pustelnicy wykazali na podstawie zachowanych konferencji, sentencji, modlitw i ikonografii, że byli wiernymi uczniami wybitnych mariologów o.Amoida Bostiusza i o.Michała od św. Augustyna w praktyce karmelitańskiego życia z Maryją, w Maryi dla Maryi i przez Maryję. Plastyka spełniała rolę pomocniczą w.dążeniu do doskonałości, ukazując im najpiękniejszy wzór i ideał życia do naśladowania.
B. Od zniesienia życia eremickiego do reformy klasztoru w 1880 r.
Po upadku niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej i zagarnięciu jej terytorium przez zaborców, nastąpił ciężki okres dla zakonów. Drakońskie rozporządzenia cesarza austriackiego, przekreślające istnienie zakonów kontemplacyjnych (jako niepotrzebnych), drobiazgowe przepisy godzące w strukturę życia zakonnego, zakaz kontaktu z wyższymi przełożonymi, spowodowały upadek ducha i życia zakonnego. Klasztory kontemplacyjne dla ratowania swej egzystencji zaczęły przestawiać się na działalność apostolską. W myśl józefińskich reform, erem jako enklawa życia pustelniczego, nie miał już racji istnienia. Wielka klauzura papieska została zniesiona w 1805 r. Biskupi Konsystorz w Krakowie aktem nr 596 z dnia 13 lipca 1805 r. dopuścił wiernych obojga płci do udziału w nabożeństwach w kościele, dotychczas zarezerwowanym wyłącznie dla pustelników. Rozpoczęto w nim prace apostolskie i duszpasterskie, zaprowadzając nabożeństwa jakie się zwykło odprawiać we wszystkich kościołach diecezji i własne zakonu. Najpierw rozpoczęto rozszerzać nabożeństwo do Matki Boskiej Szkaplerznej, jako własne zakonu karmelitańskiego. Zaprowadzono Bractwo Szkaplerzne, do którego gromadnie wstępowała okoliczna ludność. Centralną uroczystością z obchodami zewnętrznymi stał się odpust Matki Boskiej Szkaplerznej w dniu 16 lipca. Corocznie ściągał on duchowieństwo z całego dekanatu nowogórskiego wraz z wiernymi okolicznych parafii. Zaprowadzono też nabożeństwa majowe i różańcowe, odprawiane przed ołtarzem Matki Boskiej. Ogłoszenie dogmatu o Niepokalanym Poczęciu NMP przez Piusa IX i objawienia w Lourdes ożywiły wiarę i kult do Matki Bożej. Lud Boży przyjmując karmelitański szkaplerz - "znak zbawienia", garnął się w swych potrzebach do Niebieskiej Matki, która "wśród ciszy sinych borów założyła twierdzę swą". Pod Jej opiekę oddawali się uczestnicy listopadowego i styczniowego powstania.
C. Od reformy klasztoru do koronacji obrazu
Z kwitnących dwóch prowincji karmelitów bosych w Polsce i na Litwie, liczących łącznie 28 klasztorów, po upadku powstania styczniowego, pozostał tylko jeden w Czernej. Z przyczyn politycznych i ekonomicznych groziła mu kompletna ruina i likwidacja. Na usilne prośby przełożonego o Józefa od św .Gabriela (Tyrki), a szczególnie SS.Karme-litanek Bosych z Łobzowa w Krakowie, generał zakonu o. Łukasz od śwJana od Krzyża przysłał w 1880 r. z prowincji austriackiej, hiszpańskiej i francuskiej 8 ojców i 2 braci, dla przywrócenia pełnego wymiaru karmelitańskiego życia w Czernej. Dnia 22 maja rozpoczęto akty wspólnego życia w nowym składzie kapituły. Założono kanoniczny nowicjat. Nowi mieszkańcy dawnego eremu podjęli z całą surowością przestrzeganie zakonnej karności według charyzmatu Karmelu.
Warunkiem owocnego rozwoju kultu Matki Bożej i skuteczności apostolstwa jest osobista wierność powołaniu i gorliwość zakonników. Pełny wymiar przywróconej obserwancji klasztoru promieniował na otoczenie i zapalał serca wiernych do umiłowania Boga i Najśw. Maryi Panny. W latach 1886—1887 dokonano renowacji kościoła i klasztoru. Konserwację obrazów w kościele przeprowadził Józef Bogacki, artysta malarz z Krzeszowic. Przy okazji renowacji łaskami słynącego obrazu Matki Boskiej odczyszczono liczne wota przy tym ołtarzu. Zgodnie z poleceniem wizytatora o.Serapiona od św .Andrzeja CÓrsini, w niedzielę 27 maja 1888 r. wprowadzono comiesięczne nabożeństwo szkaplerzne do Matki Bożej, z wystawieniem Najśw. Sakramentu, śpiewaną litanię Loretańską, kazaniem i procesją ze statuą Madonny Szkaplerznej. Nabożeństwo to przetrwało do naszych czasów i jest odprawiane w trzecią niedzielę każdego miesiąca.
Autentyzm życia budził zaufanie do zakonników. Klasztor znów stał się oazą modlitwy i pojednania z Bogiem. Konfesjonały były oblężone. O.Bartłomiej Diaz de Cerio, kronikarz klasztoru, zanotował w 1890 r., że we wszystkie niedziele i święta garną się zewsząd ludzie do spowiedzi i Komunii św. Ojcowie całymi godzinami spowiadają wiernych. Najwięcej przybywa ich ze Śląska. Przy tej okazji zamawiają oni msze św. i nabywają książeczki, różańce, obrazki, modlitewniki i szkap-lerze. W uroczystość Wniebowzięcia NMP 1892 r. tak dużo ludzi było do spowiedzi, że ojcowie spowiadali bez przerwy od rana do wieczora. Podobnie było 25 III 1899 r. Na Zwiastowanie był taki wielki napływ pielgrzymów, że spowiedź trwała całe dwa dni. Wzrosła też liczba Komunii św. z 8233 w roku 1888 do 26000 w 1896 r.
Obraz Matki Boskiej Szkaplerznej otaczany był wielką czcią. Pod koniec XIX w. rozpoczął się ruch pątniczy ze Śląska do Czernej. Emilian Ostachowski utrzymuje, że "Od powoły XIX w. zjawiają się liczne rzesze pątników ze Śląska, aby tutaj, u stóp obrazu Najśw. Maryi Panny Szkaplerznej, zaczerpnąć otuchy i siły do walki z naporem germańskim pokrzepiając swe serca u konfesjonału, a wolę wzmacniając Pokarmem Anielskim. Coraz częściej odbywają się rekolekcje dla pątników, którzy w prześlicznym otoczeniu klasztoru wśród lasów, czy też na ruinach pustelni zatapiają się w lekturze religijnej i rozmyślaniu" ("Głos Karmelu" 2/1933) s.190. Na życzenie pielgrzymów klasztor kilka razy wydawał kolorowe obrazki i obrazy łaskami słynącego obrazu Matki Bożej Czerneńskiej. Obraz stawał się coraz więcej znany i otaczany wielką czcią. W 1901 r. o.Andrzej Gdowski opisując łaskę uzdrowienia chorej osoby za wstawiennictwem Matki Boskiej w Czernej, wyraził przekonanie "że obraz ten już dawno uchodzi między ludźmi za cudowny". Potwierdził to przekonanie w 1913 r. o.Romuald od św.Eliasza (Stefan Kućka) pisząc: "od szeregu lat słynie ten obraz łaskami, jak o tym świadczą liczne wota, umieszczone po obu stronach ołtarza" (Monografia klasztoru.... Bytom 1914, s.31).
Centralna uroczystość Matki Boskiej Szkaplerznej (16 lipca) obchodzona była zawsze z wielką okazałością. Już w 1880 r. na sumę odpustową przybyło 11 kapłanów z okolicy. Sumę celebrował ks.Stanisław Osiecki, dziekan dekanatu nowogórskiego z Trzebini, a kazanie wygłosił ksJan Złoża, wikariusz z Trzebini. Corocznie zwiększała się liczba uczestników w odpuście. Wierni wpisywali się do Bractwa Szkaplerznego i przyjmowali szkaplerz. Dla dobra wiernych o.Rafał od św. Józefa (Józef Kalinowski), przeor klasztoru wraz z całą kapitułą postanowił 10 listopada 1896 r. wydrukować wpisową książeczkę do Bractwa Szkaplerznego. Jej nakład liczący 10 OOOegz.w następnych latach kilkakrotnie wznawiano. Imiona i nazwiska członków Bractwa wpisywano do księgi brackiej, zawierającej kilkanaście tysięcy nazwisk.
W 1919 r. wprowadzono uroczystą nowennę przed uroczystością Matki Bożej Szkaplerznej z mszą św. śpiewaną, kazaniem, wystawieniem Najśw. Sakramentu w monstrancji i litanią loretańską z modlitwami nowenny. Przyczynił się do tego wielki czciciel Maryi br.Cyprian od św.Michała (Jan Lasoń 1879-1944), który na ten cel ofiarował rodzinny fundusz jako wieczystą fundację odprawiania tej nowenny, którą bardzo uroczyście odprawia się do tej pory.
Na odpust 1922 r. przybyły tłumy ludzi do klasztoru. Kronikarz zapisał, że nigdy jeszcze tylu wiernych nie było w Czernej. "Ani w części nie zdołaliśmy ich wyspowiadać, chociaż pomagali nam księża goście w liczbie 11" (Kronika s.415). Sumę celrbrował ks.dr Władysław Vrana, katecheta Seminarium Żeńskiego w Krakowie. Patriotyczne zaś kazanie z okazji przyłączenia Śląska do macierzy wygłosił ks.kan. Stanisław Ochalski, katecheta z Wieliczki. Wolny Śląsk przybył podziękować Matce Bożej w Czernej za cudowną opiekę, do której wiernie i chętnie podążał w czasie niewoli od poł. XIX w. Od tego czasu aż do II wojny światowej przybywały do Czernej oficjalne, pielgrzymki ze Śląska ze sztandarami.
W programie ogólnopolskiej akcji duszpasterskiej z okazji millenium chrztu Polski odbywała się peregrynacja kopii obrazu Matki Boskiej Jasnogórskiej. Klasztor w Czernej został umieszczony na mapie sanktuariów maryjnych w Polsce. W dniu 4 i 5 kwietnia 1968 uroczyście przeżywał nawiedzenie Matki Bożej. Całe czerneńskie wzgórze wypełnione było wiernymi z udziałem chóru, orkiestry i miejscowej straży pożarnej. Wszyscy wierni przystąpili do sakramentów św.
W jesieni 1969 r. dla ożywienia i pogłębienia kultu Matki Bożej zarząd klasztoru wystarał się u ks.Prymasa Stefana Wyszyńskiego o indult na codzienną mszę św. wotywną z wyjątkiem uroczystości i świąt obowiązkowych, odprawianą przed łaskami słynącym obrazem. W tym czasie zaprowadzono również wieczorną mszę św. o Małpę Bożej w każdą sobotę, bezpośrednio po odśpiewaniu przez zakonników uroczystej an-tyfony Salve Regina. Jako wyraz wdzięczności za otrzymane łaski i czci dla Królowej Karmelu, ufundowano bogatą szatę do obrazu, ze złożonych na ten cel klejnotów. Poświęcił ją w dniu 15 lipca 1974 r. ks.bp Jan Pietraszko, w czasie nabożeństwa na zakończenie nowenny do Matki Boskiej Szkaplerznej.
Uroczysta beatyfikacja o.Rafała Kalinowskiego przez papJana Pawła II, na Błoniach Krakowskich, w dniu 22 czerwca 1983 r. otwarła nowy rozdział w dziejach tego klasztoru. Nowa kaplica z grobem błogosławionego czciciela Maryi, powstańca, sybiraka, zakonnika i kapłana, podniosła klasztor w Czernej do rangi podwójnego sanktuarium. Od tej chwili wzrósł masowy ruch pątniczy do Czernej. Rocznie przybywa tutaj ok. 200 różnych, zorganizowanych grup społecznych z całej Polski. Pielgrzymi składają hołd Królowej Szkaplerza św. i Jej wiernemu czcicielowi, narodowemu bohaterowi, wyniesionemu przez Kościół do chwały błogosławionych.
D. Koronacja Obrazu Matki Bożej
Wzmożony ruch pielgrzymkowy, liczne łaski uzyskiwane na tym miejscu i liczne interwencje oraz prośby pielgrzymów zdecydowały o podjęciu starań o ukoronowanie Matki Boskiej Szkaplerznej koronami papieskimi. Do tych starań zachęcał karmelitów już w 1974 r. ks. kard. Karol Wojtyła, arcybiskup i metropolita krakowski, obecny papież, który w liście do członków III zakonu karmelitańskiego napisał: „Czuję się duchowo związany z Wami, stale szkaplerz karmelitański noszę i wiele zawdzięczam temu nabożeństwu".
Mając na uwadze większą chwałę Matki Boskiej, dowartościowanie ze strony Kościoła nabożeństwa szkaplerznego, wielokrotnie zatwierdzanego i zalecanego przez Nauczycielski Urząd Kościoła oraz racje duszpasterskie, prowincjał karmelitów bosych dnia 3 V 1986 r. skierował prośbę do ks. kard. Franciszka Macharskiego, arcybiskupa i metropolity krakowskiego, o wyrażenie zgody i o podjęcie starań na Konferencji Episkopatu Polski, zmierzających do ukoronowania papieskimi koronami łaskami słynącego obrazu Matki Boskiej Szkaplerznej w Czernej. Metropolita Krakowski przychylając się do powyższej prośby, pismem z dnia 22 VI 1987 r. powiadomił o. prowincjała, że 221 Konferencja Plenarna Episkopatu Polski dnia 20 VI we Włocławku wyraziła zgodę na podjęcie starań w Stolicy Apostolskiej o koronację papieskimi koronami cudownego obrazu. Po opracowaniu i dostarczeniu Stolicy Apostolskiej wymaganej dokumentacji, Ojciec święty Jan Paweł II, przez dekret Kongregacji Kultu Bożego z dnia 7 XI 1987 r. w postaci Apostolskiego Brewe, zezwolił na ukoronowanie cudownego obrazu i zamianował swoim delegatem ks. kard. Franciszka Macharskiego dla dokonania aktu koronacji. Uroczystą koronację ustalono na dzień 17 lipca 1988 Roku Maryjnego w ogrodzie klasztoru w Czernej, przy udziale Episkopatu Polski, wyższych przełożonych zakonów, duchowieństwa diecezjalnego i zakonnego oraz wiernych z okolic. Na tę uroczystość odnowiono marmurowy ołtarz wraz z cudownym wizerunkiem Matki Boskiej Szkaplerznej, wykonano nowe korony według projektu artysty plastyka Rafała Lisowicza przy współudziale i pod nadzorem dr Magdaleny Piwockiej, historyka sztuki. Zakrystię wyposażono w nowe szaty liturgiczne. Dekorację kościoła, klasztoru i placu koronacyjnego wykonały plastyczki: s. Ksawera Helena Kamocka i s. Beniamina Elżbieta Szostak-Gąsienica, ze zgromadzenia ss. karmelitanek Dz. Jezus. Ołtarz koronacyj-no-polowy wykonali Józef Zemlik i Marian Kobiela według projektu inż. Mieczysława Szopy. Uroczystość koronacyjną poprzedziła dziewięciotygodniowa nowenna od 14 V do 10 VII oraz nowenna szkaplerzna od 7 do 15 VII 1988 r. pod przewodnictwem wyższych przełożonych Kościoła. Zaproszeni biskupi, prałaci i wyżsi przełożeni zakonów w 30 konferencjach ukazali najważniejsze prawdy mariologii, łaski i przywileje oraz rolę Matki Boskiej w ekonomii odkupienia.
Koronacja odbyła się w niedzielę 17 lipca 1988 r. Uczestniczyło w niej 16 biskupów, 4 opatów, prowincjałowie, kustosze sanktuariów, kilkuset duchownych i sióstr zakonnych oraz kilkadziesiąt tysięcy wiernych. Koronacja stała się historycznym wydarzeniem w dziejach klasztoru o wielkim znaczeniu. Zainicjowała nowy okres w jego historii z wymiarem duszpasterstwa pielgrzymkowego. Od tego czasu znacznie się ożywił ruch pielgrzymkowy. Do końca Roku Maryjnego (8 XII 1988) przybyło do sanktuarium ok. 300 pielgrzymek. Ponad 11 000 wiernych przyjęło szkaplerz - znak zbawienia i przynależności do Maryi. W obecnym zaś roku 1989 do dnia 15 lipca przybyło już 245 pielgrzymek. Ustala się praktyka pielgrzymek dzieci po I Komunii św. z różnych regionów Polski, w celu przyjęcia ich do szkaplerza i oddania pod opiekę Matki Bożej.
Maryjne sanktuarium stało się szkołą kształtowania wiary, kultury i ducha narodu. Jest miejscem wybranym przez Boga dla wypełnienia Jego szczególnych planów, łask i zmiłowań.
W I rocznicę koronacji, dnia 16 lipca 1989 r., ks. bp Jan Szkodoń z Krakowa poświęcił pamiątkową tablicę z czarnego marmuru dla upamiętnienia aktu koronacji. Wykonał ją artysta kamieniarz Stanisław Cekiera z Dębnika według projektu arch. Józefa Dutkiewicza. W neobarokowym obramowaniu wolutowym umieszczono ze złoconych zgłosek inskrypcję:
NA WIECZNĄ RZECZY PAMIĄTKĘ. ZA LICZNE ŁASKI UDZIELONE PRZEZ 350 LAT, NA PROŚBĘ DUCHOWIEŃSTWA I WIERNYCH, POWAGĄ OJCA ŚW. JANA PAWŁA II, W ROKU MARYJNYM - 17. VII. 1988 J. EM. KS. KARD. FRANCISZEK MACHARSKI, ARCYBISKUP METROPOLITA KRAKOWSKI, DOKONAŁ AKTU KORONACJI CUDOWNEGO OBRAZU MATKI BOSKIEJ SZKAPLERZNEJ W CZERNEJ, NA WIĘKSZĄ CHWAŁĘ BOGA I BOGARODZICY MARYI, KRÓLOWEJ KARMELU.
